*मृदा आरोग्य, नैसर्गिक शेती आणि मत्स्य व्यवसायातील संधींवर तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन; परिसरातील शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित*

वावोशी /जतिन मोरे : खालापूर तालुक्यातील वावोशी येथे १० जून रोजी 'खेत बचाओ अभियान', 'मेरा गाँव मेरा गौरव', "खतांचा संतुलित वापर" आणि 'El Niño' जनजागृती कार्यक्रमांतर्गत एका विशेष शेतकरी प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे यशस्वी आयोजन करण्यात आले होते. सदर कार्यक्रम ICAR-Central Institute of Fisheries Technology (ICAR-CIFT), मुंबई संशोधन केंद्र ; कृषि विज्ञान केंद्र, किल्ला-रोहा (रायगड); महाराष्ट्र शासन कृषी विभाग (तालुका कृषि अधिकारी कार्यालय खालापूर) आणि ' आत्मा' यांच्या संयुक्त विद्यमाने पार पडला. या कार्यक्रमात परिसरातील बहुसंख्य शेतकऱ्यांनी उपस्थित राहून विविध शासकीय योजना व आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाची माहिती घेतली.

*'सुदृढ जमीन - सुदृढ पीक - समृद्ध शेतकरी' हीच काळाची गरज*

या कार्यक्रमाचे मुख्य मार्गदर्शक आणि MRC, ICAR-CIFT, मुंबई येथील शास्त्रज्ञ डॉ. अभय कुमार यांनी "Healthy Soil – Healthy Crop – Prosperous Farmer" या संकल्पनेवर आधारित संतुलित खत व्यवस्थापन या विषयावर सविस्तर प्रकाश टाकला. मृदा परीक्षणावर आधारित खतांचा वापर, रासायनिक व सेंद्रिय खतांचा समतोल, जमिनीचे आरोग्य संवर्धन आणि शाश्वत शेतीचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले. तसेच कंपोस्ट निर्मिती तंत्रज्ञान, सेंद्रिय पदार्थांचे व्यवस्थापन आणि ICAR-CIFT द्वारे विकसित "CIFT Micro Boost" या जैवउत्पादनाचे फायदे सांगताना ते म्हणाले की, "या उत्पादनामुळे जमिनीतील सूक्ष्मजीवांची वाढ होते, पोषक तत्त्वे सहज उपलब्ध होतात आणि पीक उत्पादकता वाढते." याशिवाय त्यांनी मत्स्य संवर्धन, मत्स्य प्रक्रिया, मूल्यवर्धित मत्स्य उत्पादने आणि मत्स्य व्यवसायातील उद्योजकतेच्या संधींविषयीही शेतकऱ्यांना अवगत केले.

*तज्ज्ञांचे बहुमोल मार्गदर्शन*

या कार्यक्रमात कृषी आणि मत्स्य क्षेत्रातील विविध तज्ज्ञांनी उपस्थित शेतकऱ्यांना मोलाचे मार्गदर्शन केले. डॉ. जीवन आरेकर (विषय विशेषज्ञ, केव्हीके, किल्ला-रोहा) यांनी नैसर्गिक शेतीचे महत्त्व सांगून दशपर्णी अर्क, बीजामृत, जीवामृत व धनजीवामृत तयार करण्याबाबत सविस्तर माहिती दिली. माधव गीते (मत्स्य विषय विशेषज्ञ) यांनी मत्स्यपालन व मत्स्य प्रक्रिया उद्योगातील रोजगाराच्या व व्यवसायाच्या नवीन संधींवर मार्गदर्शन केले. तर डॉ. सचिन कार्ले (मृदा विज्ञान विषय विशेषज्ञ) यांनी माती नमुना संकलन, जमीन आरोग्य पत्रिका आणि जमिनीतील उपयुक्त जिवाणू संवर्धन याविषयी शेतकऱ्यांच्या शंकांचे निरसन केले.

*शासकीय योजनांची माहिती*

कृषी विभागाच्या वतीने कृषी अधिकारी सुरेश उघडा यांनी शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांची माहिती देऊन शेतकऱ्यांनी त्याचा लाभ घेण्याचे आवाहन केले. या प्रसंगी मंडळ कृषी अधिकारी नाजीम मुलानी व सहाय्यक कृषी अधिकारी मुकाजी शेटे यांनीही शेतकऱ्यांशी थेट संवाद साधून विविध तांत्रिक बाबींवर मार्गदर्शन केले.

*नियोजन आणि यशस्वी व्यवस्थापन*

हा कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी कृषी सखी दर्शना पवार व श्रीमती दर्शना शेलार यांनी विशेष परिश्रम घेतले. कार्यक्रमाचे संपूर्ण नियोजन, सूत्रसंचालन आणि आभार प्रदर्शन आत्मा च्या बी.टी.एम. प्रज्ञा पाटील यांनी अत्यंत प्रभावीपणे केले. तसेच MRC, ICAR-CIFT, मुंबई येथील तांत्रिक सहाय्यक तुळशीराम वाघमारे, यंग प्रोफेशनल्स सूरज धर्मा पाटील आणि श्वेता महेंद्र मांगले यांनी कार्यक्रमाचे उत्तम नियोजन, समन्वय, तांत्रिक सहाय्य व व्यवस्थापन सांभाळून कार्यक्रम यशस्वीरीत्या पार पाडण्यात मोलाचे योगदान दिले. या सर्वसमावेशक प्रशिक्षण कार्यक्रमामुळे वावोशी व परिसरातील शेतकऱ्यांना मृदा आरोग्य, संतुलित खत व्यवस्थापन, नैसर्गिक शेती, मत्स्य व्यवसाय आणि शासकीय योजनांविषयी अत्यंत उपयुक्त व मार्गदर्शक माहिती मिळाली ज्याचा फायदा आगामी खरीप हंगामात नक्की होईल असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला.