कतारच्या रास लाफान औद्योगिक क्षेत्रातील ‘बरजान’ गॅस प्लांटमध्ये रविवारी रात्री भीषण स्फोट झाला. या स्फोटामुळे परिसरात मोठ्या प्रमाणावर आग लागली असून ५४ कर्मचारी जखमी आणि १८ जण बेपत्ता असल्याची माहिती स्थानिक प्रशासनाने दिली आहे. स्फोटाच्या वेळी प्लांटमध्ये देखभाल आणि पुनःप्रारंभाचे काम सुरू होते, त्याचदरम्यान तांत्रिक बिघाडामुळे ही दुर्घटना घडली.

‘बरजान’ गॅस प्लांट हे कतारमधील सर्वात मोठे नैसर्गिक वायू उत्पादन केंद्र आहे. या प्लांटमधून देशांतर्गत वीज निर्मिती आणि पाणी शुद्धीकरणासाठी आवश्यक वायू पुरवठा केला जातो. स्फोटानंतर प्लांटमधील उत्पादन पूर्णपणे बंद करण्यात आले असून बचाव पथके आणि अग्निशमन दलाने आग विझवण्यासाठी युद्धपातळीवर काम सुरू केले आहे.

कतार एनर्जी कंपनीने या घटनेची पुष्टी करत तपास सुरू असल्याचे सांगितले आहे. प्राथमिक तपासानुसार स्फोटाचे कारण तांत्रिक बिघाड असल्याचे दिसून आले आहे. जखमी कर्मचाऱ्यांना जवळच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून बेपत्ता कर्मचाऱ्यांचा शोध सुरू आहे.

या घटनेचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावर होण्याची शक्यता आहे. कतार हा जगातील प्रमुख नैसर्गिक वायू उत्पादक देशांपैकी एक असल्याने LNG निर्यात तात्पुरती थांबण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे जागतिक गॅस दर वाढू शकतात आणि भारतासह अनेक देशांवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

भारत हा कतारकडून मोठ्या प्रमाणात LNG आयात करतो. त्यामुळे या दुर्घटनेचा परिणाम भारतातील गॅस वितरण कंपन्यांवर होऊ शकतो. पेट्रोनेट LNG आणि शहरातील गॅस वितरण कंपन्यांना पुरवठा साखळीतील अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.

कतार सरकारने या दुर्घटनेवर तातडीने प्रतिसाद दिला आहे. गृह मंत्रालयाने जखमी आणि बेपत्ता कर्मचाऱ्यांची आकडेवारी जाहीर केली असून तपास सुरू आहे. ‘लेख्विया’ (Internal Security Force) आणि सिव्हिल डिफेन्स टीम्स घटनास्थळी शोध आणि मदतकार्य करत आहेत.

स्फोटामुळे प्लांटच्या आसपासच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर धूर पसरला आहे. स्थानिक नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले असून आरोग्य विभागाने सतर्कतेचा इशारा दिला आहे.

जागतिक ऊर्जा बाजारात या घटनेमुळे अस्थिरता वाढण्याची शक्यता आहे. LNG बाजारातील किंमतीतील चढ-उतारामुळे अल्पकालीन गुंतवणुकीत धोका वाढू शकतो. विशेषतः पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव लक्षात घेता ही घटना गंभीर मानली जात आहे.

कतार एनर्जीने सांगितले आहे की प्लांट पुन्हा सुरू करण्यासाठी काही आठवडे लागू शकतात. त्यामुळे LNG निर्यातीत तात्पुरता अडथळा येईल.

या दुर्घटनेमुळे कतारच्या ऊर्जा धोरणावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. सुरक्षिततेच्या उपाययोजना अधिक कडक करण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांनी सांगितले आहे.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही या घटनेची नोंद घेण्यात आली आहे. अमेरिकेने आणि युरोपियन युनियनने कतारला मदत करण्याची तयारी दर्शवली आहे.